کلیساهای آلبانیایی – رد پای باستانی ملت ما

کلیساهای آلبانیایی – رد پای باستانی ملت ما

 

مرکز ترجمه ی کشوری آذربایجان اقدام به تهیه ی ویدیویی تحت نام « کلیساهای آلبانیایی رد پای باستانی ملت ما» نموده است که در آن به تاریخچه ی مختصر کلیساهای آلبانیای قفقاز اشاره شده است که ساکنین اصلی و ترک زبان این خطه از جهان بوده و قرن ها در این خطه زیسته اند ولی در تاریخ 11 مارس 1836 کلیسای هواری آلبانیایی به فرمان نیکلای اول امپراتور روس تحت اداره ی کلیسای گریگوری ارمنی در آمد. این ویدیو به زبان های انگلیسی، روسی، ترکی، فارسی، عربی، گری، فرانسوی، اوکراینی، اسپانیایی و آلمانی ترجمه گردیده است، در نظر است به سفارت های اکردیته شده کشورهای مختلف در آذربایجان، مراجع مطبوعاتی مربوطه، تارنماها و سایت های اینترنتی بین المللی، شبکه های اجتماعی ارسال گردد تا در سایت های رسمی گنجانده شود.

کلیساهای آلبانیایی رد پای باستانی ملت ما

آلبانیای قفقاز، که با تاریخ باستانی، تمدن و ادبیات خود همواره مرکز توجه مورخین دنیا بوده است، یکی از نواحیی بوده است که دین مسیحیت برای بار نخست در آن رواج یافته است. مطابق منابع تاریخی، در سده ی نخست میلادی مسیونرهای مسیحی از اورشلیم و سوریه به این منطقه آمده و به تبع آن جامعه ی مسیحی در این منطقه شکل گرفته است.

مطابق منابع تاریخی، کلیساهای آلبانیایی وابسته به کلیساهای اورشلیم و خلیفه گری اورشلیم بوده است. در کتاب «تاریخ کشور آلبان»، نوشته ی موسی کالانکاتلین، که به دستور جوانشیر به رشته ی تحریر درآمده است، اطلاعات مبسوط تری ارائه گردیده است. در این اثر تاریخی عنوان شده است یلسین مقدس که شاگرد فادین است، معبد کیش را در این خطه از قفقاز احداث نموده است. در این اثر ذکر گردیده است «این نخستین مرکز معنوی ما و یکی از نخستین منابع تابش نور ما بوده است». در اثر هم چنین اعلام گردیده است که یلیسین در نزدیکی شهر شکی زندگی کرده و در همانجا نیز مدفون است. رواج مسیحیت در آلبانیای قفقاز مدت ها پیش از شکل گیری شاخه ی ارمنی کاتولیک مسیحیت رخ داده است و در نامه ای که اسقف ارمنی آورام به آلبان ها نوشته است نمود یافته است: «مرکز اداره ی مسیحیان آلبان، که قدیمی تر از ما نیز هست، با ما (ارامنه) همفکر است.»

 

https://1905.az/bizim-kilselerimizi-menimsemeleri-bir-yana-onlar-ozlerini-ilk-xristianlar-adlandirirlar/

بر اساس نتایج تحقیقات انجام گرفته در خصوص آلبانیای قفقاز، در حد فاصل سده های پنجم تا هشتم میلادی تعداد 12 اسقفی آلبانیایی در این خطه فعالیت داشته اند: کابالاکا (قبله)، قاشوئا، یئوتا، آماراس، تسری، بالاساکان (شکی)، گیردیمان، متس-کوقمانک، متس-ایرانک، هاباند، پارتاو (بردع)، و گنجه سر (کلبجر).

http://www.anl.az/down/meqale/xalqqazeti/xalqqazeti_iyun2009/83866.htm

 

در آثار بسیاری از مورخان می توان به وضوح نشانه های تلاش های ارامنه برای ارمنی سازی کلیساهای البانیایی را مشاهده نمود.

بر اساس فرمان نیکلای اول امپراتور روس به تاریخ 11 مارس 1836، که در تاریخ 10 آوریل 1836 به تأیید سنای روسیه رسید، کلیسای حواری آلبانیایی تحت تابعیت کلیسای گریگوری ارمنی درآمد. از آن پس کلیسای آلبانیایی استقلال خود را از دست داد.

پروفسور الیا پالوویچ پتروشوسکی (1898 1977) در پژوهش هایی که به عمل آورده با استناد به شواهد انکار ناپذیر به این نتیجه رسیده است که ارامنه در طول تاریخ به دنبال ارمنی سازی کلیساهای آلبانیایی و از میان برداشتن مفهومی به نام «کلیسای آلبانیایی» و جایگزینی آن با «کلیسای ارمنی» بوده اند و در این راستا همواره مشغول فعالیت های هدفدار و بی وقفه بوده اند با آن که آثار تاریخی موجود در قفقاز هیچ ارتباطی به تمدن ارمنی نداشته و ندارد.

https://az.wikipedia.org/wiki/Alban_Həvari_kilsəsi

 

مورخ مشهور ارمنی نیکلای آدونتس (1871 1942)، در تحقیقاتی که به عمل آورده به این نتیجه رسیده است که ارامنه هیچ گاه و در هیچ دوره ای از تاریخ هیچ نفوذی در قره باغ کوهستانی نداشته اند.

شرق شناس مشهور مرحوم ضیاء بنیاداف به هنگام تحقیق بر روی آثار الوکیلی مورخ قرن هفتم میلادی عرب زبان به حقایق تاریخی انکارناپذیری برخورد نموده است. قبل از شروع حمله ی خلیفه ی اموی معاویه (661 680 میلادی) به آلبانیای قفقاز، به الجرحومیه دستور داد نسبت به گردآوری اطلاعات مربوط به قبایلی که در آن سرزمین زندگی می کنند و اطلاعات دیگر آن سرزمین اقدام نماید و پس از تحقیقات وی مشخص گردیده است که در آن خطه فقط اقوام ترک زبان زندگی می کنند.

https://az.wikipedia.org/wiki/Azərbaycan_Ərəb_xilafətinin_tərkibində

 

بر اساس نتایج پژوهش های پژوهشگران آلبانیای قفقاز، کاتالیکوس آلبانیای قفقاز در سده های چهارم و پنجم میلادی در صومعه ی چولا واقع در دربند، در سده های ششم تا هفتم در صومعه ی بردع، در سده های هشتم و نهم میلادی در صومعه ی یلیسی مقدس آغدره، در سده های دهم و تا پانزدهم میلادی در صومعه ی خوداونگ و در سده های پانزدهم تا نوزدهم در صومعه ی گنجه سر واقع بوده است.

بر اساس نتایج پژوهش های باستان شناختی، قوم شناختی، مردم شناختی انجام گرفته مشخص گردیده است که آلبانیای قفقاز نقش بزرگی در شکل گیری جمعیتی مردم آذربایجان داشته است.

قهرمان اصلی حماسه ی مشهور آذربایجان، «کتاب دده قورقود»، قالین اوغوز، بوده که سرکرده ی ایل اوغوز هم بوده است، و پشتیبان وی «سالور قازان» قهرمان بوده که «سرکرده ی آلبان ها» (شاخه ی دوم) ذکر گردیده است. این مشخص کننده ای این حقیقت است که روابط آلبان آذربایجان ریشه در اعصار و قرون بسیار دور دارد.

در تاریخ باستانی آذربایجان مشخص است که دین اجداد آذربایجانی ها مسیحی آلبانیایی بوده است و در آن زمان شاخه های ایل اوغوز به این دین باور داشته و در کلیساهای آلبانیایی آذربایجانی واقع در این خطه همانند ونگ مدد به عبادت مشغول بوده اند.

صومعه هایی هم چون کیش (واقع در شکی)، خداونگ، گنجه سر (واقع در کلبجر)، گورموک، لکیت، قوم (واقع در قاخ) آوی (واقع در قازاخ)، چوتاری (قَبَله) و غیره، که هزاران سال است در این خطه از آنها حفاظت شده و تا به امروز مردم آذربایجان آنها پاس داشته است امروز نیز در راستای سیاست های دولت جمهوری آذربایجان حفاظت و مرمت می شود.

https://az.wikipedia.org/wiki/Alban_ölkəsinin_tarixi

 

مقالات دیگر